Łukasz HARDT: Rozwój ekonomii kosztów transakcyjnych a wzrost różnorodności współczesnej ekonomii
Elżbieta RYCHŁOWSKA – MUSIAŁ: Przeinwestowanie i koszty agencji długu w spółce
Piotr MISZTAL: Główne determinanty bilansu handlowego w Polsce

Miscellanea

Beata KASPRZYK: Uproszczone funkcje dobrobytu społecznego – aspekty teoretyczne i empiryczne
Natalia NEHREBECKA: Analiza ubóstwa w Polsce w latach 1997 – 2000 z wykorzystaniem modeli hazardu

Eseje

Grzegorz W. KOŁODKO: Neoliberalizm i światowy kryzys gospodarczy

Recenzje i omówienia

George SAROS: Nowy paradygmat rynków finansowych. Kryzys kredytowy 2008 i co to oznacza (rec. Aleksander Jakimowicz)
Wzrost gospodarczy w krajach transformacji: korwengencja czy dywergencja?, praca zbiorowa pod red. Ryszarda Rapackiego (rec. Marian Gorynia, Tadeusz Kowalski)
Przemysław BORKOWSKI: Ryzyko w działalności przedsiębiorstw (rec. Czesław Skowronek)

Łukasz HARDT
ROZWÓJ EKONOMII KOSZTÓW TRANSAKCYJNYCH A WZROST RÓŻNORODNOŚCI WSPÓŁCZESNEJ EKONOMII
W artykule opisuje się proces wzrostu zróżnicowania współczesnej ekonomii oraz twierdzi się, iż jednym z istotnych czynników stymulujących jego przebieg jest rozwój ekonomii kosztów transakcyjnych, która umożliwiła wejście do głównego nurtu ekonomii pojęć, wcześniej obecnych wyłącznie w nurtach heterodoksyjnych. W pierwszej części artykułu wprowadza się definicję zróżnicowania teorii ekonomii, a następnie, analizując treść najważniejszych czasopism ekonomicznych, pokazuje się, iż w ostatnim ćwierćwieczu XX wieku istotnie zwiększyła się liczba elementów ekonomicznego explanans i explanandum. W dalszej części artykułu rekonstruuje się proces wchodzenia pojęcia kosztów transakcyjnych do teorii ekonomii, a więc zarówno budowania modeli równowagi ogólnej uwzględniających koszty prowadzenia handlu, jak też samej ekonomii kosztów transakcyjnych Olivera Williamsona. Następnie, m.in. na przykładzie sukcesu nowej ekonomii instytucjonalnej, pokazuje się, iż ekonomia kosztów transakcyjnych istotnie przyczyniła się do wzrostu zróżnicowania ekonomii. Artykuł zamyka refleksja nad możliwym wpływem postępującego zróżnicowania ekonomii na poziom akceptacji dla pluralizmu w ekonomii.
Słowa kluczowe: teoria ekonomii, historia i metodologia ekonomii, zróżnicowanie teorii, pluralizm, ekonomia kosztów transakcyjnych

Elżbieta RYCHŁOWSKA - MUSIAŁ
PRZEINWESTOWANIE I KOSZTY AGENCJI DŁUGU W SPÓŁCE
Jednym z czynników obniżających wartość rynkową spółki są koszty agencji pojawiające się jako skutek rozdzielenia funkcji zarządzania i finansowania. Artykuł poświęcony jest zagadnieniom agencji związanym z konfliktem powstającym pomiędzy właścicielem-menedżerem, a wierzycielem przedsiębiorstwa. Ponieważ bezpośredni pomiar kosztów agencji jest niezwykle trudny, w celu oszacowania ich poziomu i określenia czynników wpływających na ich wysokość posługujemy się matematycznym modelem przedsiębiorstwa wykorzystując koncepcję opcji inwestycyjnych. Zarówno możliwość podjęcia inwestycji, jak i zaniechania działalności są wpisane w wartość spółki w postaci opcji realnych. Pojawienie się długu w pasywach spółki prowadzi do przeinwestowania i transferu ryzyka – oba zjawiska wskazywane są w literaturze jako przejawy konfliktu agencji dotyczącego długu. Dla przyjętego bazowego zestawu parametrów koszty agencji nie są wysokie, wahają się od 0,6% do 1,16% wartości spółki; jednak przy wzroście udziału długu ich poziom szybko rośnie. Koszty agencji długu związane z przeinwestowaniem są także tym wyższe, im efektywniejsze projekty inwestycyjne podejmuje spółka i im wyższe musi płacić podatki. Ciekawy efekt obserwujemy zmieniając wartości parametrów takich jak, ryzyko zmiany ceny wytwarzanego dobra i convenience yield. Okazuje się, że zarówno spółki mocno wzrostowe, jak i stabilne (wartościowe) są bardziej odporne na występowanie kosztów agencji towarzyszących przeinwestowaniu, choć źródło tej odporności jest w obu przypadkach różne.
Słowa kluczowe: koszty agencji długu; opcje realne; opcje inwestycyjne; przeinwestowanie

Piotr Misztal
GŁÓWNE DETERMINANTY BILANSU HANDLOWEGO W POLSCE
Celem tego artykułu jest przedstawienie argumentów wypływających z wybranych teorii ekonomii, które są zazwyczaj pomijane w dyskusjach na temat zasadności przyjęcia wspólnej waluty. Tekst skupia się na zagadnieniach efektywności oraz dobrobytu. W szczególności, artykuł poświęcony jest analizie pochodzenia kosztów transakcyjnych, roli polityki stabilizacyjnej, kompletności rynków oraz warunków informacyjnych w procesie określania optymalnego systemu walutowego. Artykuł pokazuje, iż spojrzenie na problematykę wprowadzenia euro przez pryzmat teorii ekonomii może w interesujący i istotny sposób uzupełniać wyniki dotychczas znane.
Słowa kluczowe: bilans handlowy, krzywa J, teorie bilansu płatniczego