Forum   Mapa strony   Kontakt  

 
Działalność nasza nie będzie tylko papierowa, dydaktyczna lub agitacyjna.
Staraniem naszym będzie, aby wszystko to, co powiemy lub napiszemy,
przemieniało się w czyn. Tylko też z tego punktu widzenia
podejmować się będziemy zadań, które uważać będziemy za ważne.
Wnoszenie sporów partyjno-politycznych do prac Towarzystwa jest wzbronionym
(§5 statutu Towarzystwa Ekonomicznego w Krakowie, uchwalonego 1 marca 1921 r.)

Newsletter PTE



Szukaj w serwisie



Zeszyty Naukowe, nr 8

Spis treści

Biografia Profesor Zofii Dach (opracowała Zofia Mierzwa) (pobierz artykuł)

Wykaz publikacji Profesor Zofii Dach (opracował Artur Pollok) (pobierz artykuł)

Adrian SolekEkonomia behawioralna a ekonomia neoklasyczna (pobierz artykuł)

Mirosław Bochenek Korzyści z matematyzacji ekonomii (pobierz artykuł )

Ryszard KowalskiŹródła trwałości państwa dobrobytu (pobierz artykuł)

Krystyna PrzybylskaAtrakcyjność inwestycyjna krajów Unii Europejskiej dla polskich przedsiębiorstw (pobierz artykuł)

Czesława PilarskaPolityka oparta na klastrach w wybranych krajach Unii Europejskiej (pobierz artykuł, pobierz tabelę )

Tomasz TylecUwarunkowania i kierunki reform sektora elektroenergetycznego w Polsce (pobierz artykuł)

Artur Pollok, Grzegorz WałęgaWybór międzyokresowy gospodarstwa domowego w warunkach istnienia rynku kredytowego. Aspekty teoretyczne i praktyczne (pobierz artykuł)

Paweł DrobnyLudzkie przymioty i ich wykorzystanie na rynku pracy. Elementy teorii kapitału ludzkiego (pobierz artykuł)

Bogusława Puzio-WacławikSpołeczno-ekonomiczne skutki migracji Polaków po akcesji Polski do Unii Europejskiej (pobierz artykuł )

Wojciech GizaCzy dobro i zło są kategoriami ekonomicznymi? Perspektywa historii myśli ekonomicznej (pobierz artykuł)

Sylwia GuzdekHistoryczne ujęcie klasyczno-neoklasycznej teorii pieniądza i poglądów Johna Maynarda Keynesa (pobierz artykuł)

Tomasz SkrzyńskiPolityka antykryzysowa prezydenta H. Hoovera w latach 1929–1931 (pobierz artykuł)

 

Streszczenia artykułów

Adrian Solek

Ekonomia behawioralna a ekonomia neoklasyczna

Artykuł prezentuje podstawowe założenia dominującego w ekonomii paradygmatu neoklasycznego jako koncepcji normatywnej oraz krytykę tego podejścia. Przytoczone są przykłady zjawisk, które w ramach ekonomii neoklasycznej pozostają niewyjaśnione. Próbę ich eksplikacji stanowi ekonomia behawioralna oparta na bardziej realistycznych założeniach dotyczących psychologicznych fundamentów ludzkich zachowań. W artykule dokonano porównania obu nurtów, a także przedstawiono zarzuty kierowane pod adresem podejścia behawioralnego. Autor zwraca uwagę, że pomimo pozornego konfliktu między omawianymi paradygmatami, niektóre teorie z ekonomii głównego nurtu są oparte implicite na założeniach behawioralnych. Wskazuje to na możliwość, ale i konieczność współpracy między przedstawicielami ekonomii neoklasycznej i behawioralnej.

Mirosław Bochenek

Korzyści z matematyzacji ekonomii

Stosowanie języka matematyki w ekonomii ma stosunkowo krótką historię, a mimo to w dwóch ostatnich wiekach to właśnie ekonomiści zmatematyzowani wywarli największy wpływ na rozwój teorii ekonomii. Wykorzystanie aparatury matematycznej dało możliwość sformułowania klarownych pojęć, odkrycia nowych prawidłowości występujących w życiu gospodarczym, a także stworzenia nowych, bardziej precyzyjnych i zwięzłych teorii i modeli. Jednakże podejście to nie znalazło powszechnej akceptacji. Dla ekonomistów preferujących metody opisowe zmatematyzowane koncepcje stały się niezrozumiałe, wywołały krytykę i niechęć. Zwolennicy ekonomii opisowej uważają, że dbałość o precyzję i formę została okupiona nadmiernym wyabstrahowaniem od rzeczywistości. Korzystnym rozwiązaniem może okazać się zbliżenie tych stanowisk. Oznacza to, że zarówno ekonomiści matematyczni, jak i ekonomiści preferujący metody opisowe powinni uwzględnić uwagi adwersarzy. Konwergencja ekonomii matematycznej i ekonomii opisowej powinna zapewnić pełniejszy rozwój teorii ekonomii oraz uchronić ją przed przekształceniem w naukę ezoteryczną.

Ryszard Kowalski

Źródła trwałości państwa dobrobytu

Państwu dobrobytu (welfare state) od początku jego istnienia wieszczono rychły upadek. Na początku XXI w. pozostaje ono jednak nadal dominującym wzorcem organizacji zadań publicznych w sferze socjalnej i ekonomicznej krajów wysoko rozwiniętych. Wytłumaczenie tej trwałości możliwe jest przez odwołanie się do łącznego oddziaływania czynników natury politycznej, filozoficznej i ekonomicznej. Popularność państwa dobrobytu w perspektywie argumentacji o charakterze politycznym wynika zarówno z poparcia udzielanego mu przez jego beneficjantów (co tłumaczy power ressources theory), jak też z przywiązania do konkretnej trajektorii rozwoju polityki społecznej (w myśl koncepcji path dependency). Filozoficznym uzasadnieniem silnej potrzeby istnienia państwa dobrobytu i niezgody na jego demontaż jest traktowanie tego rodzaju polityki publicznej jako narzędzia realizacji sprawiedliwego porządku społecznego. Teoretycznego wsparcia dla idei państwa dobrobytu można doszukiwać się w koncepcji „sprawiedliwości jako bezstronności” (justice as fairness) Johna Rawlsa. Z ekonomicznego punktu widzenia państwo dobrobytu dostarcza wszystkim jednostkom ubezpieczenia przed głównymi rodzajami ryzyka życiowego (social risks), którego nie zaoferowałby rynek ze względu na asymetrię informacji (asymmetric information).

Krystyna Przybylska

Atrakcyjność inwestycyjna krajów Unii Europejskiej dla polskich przedsiębiorstw

Zmiany zachodzące w ogólnoświatowym otoczeniu motywują przedsiębiorstwa do przemian w kierunku umiędzynarodowienia działalności. Członkostwo Polski w Unii Europejskiej zwiększyło możliwości zaangażowania się polskich firm na wspólnym rynku europejskim. Przedsiębiorstwo przygotowując się do internacjonalizacji musi uwzględnić wiele bardzo szczegółowych czynników leżących po stronie kraju goszczącego, które oddziaływają na wybór miejsca lokalizacji działalności gospodarczej za granicą. Wpływ ich na decyzje lokalizacyjne przejawia się z różnym nasileniem, zawsze jednak jest to zbiór różnorodnych, wzajemnie sprzężonych determinant bezpośredniego i pośredniego oddziaływania. Zaprezentowane w artykule wyniki badania atrakcyjności inwestycyjnej wybranych krajów Unii Europejskiej, przeprowadzonego na podstawie analizy determinant klimatu inwestycyjnego, mają na celu dostarczenie informacji mogących ułatwić podjęcie strategicznej decyzji polskim przedsiębiorstwom o rozpoczęciu działalności poza granicami kraju. Jednakże ostateczna decyzja w tym względzie będzie wynikiem analizy szans i zagrożeń wynikających z internacjonalizacji w powiązaniu z własnymi zasobami oraz możliwościami adaptacyjnymi firmy do warunków panujących na zagranicznych rynkach.

Czesława Pilarska

Polityka oparta na klastrach w wybranych krajach Unii Europejskiej

Artykuł porusza zagadnienie związane z problematyką klastrów oraz polityką opartą na klastrach (cluster-based policy). W literaturze przedmiotu oraz w praktyce gospodarczej nie ma jednej powszechnie stosowanej definicji polityki klastrowej. Kraje Unii Europejskiej różnią się pomiędzy sobą znacznie zarówno pod względem zakresu, przyjętych celów oraz narzędzi stosowanych w ramach realizowanej polityki. Zasadność wprowadzenia polityki klastrowej najczęściej motywowana jest tradycyjnymi ekonomicznymi argumentami związanymi z występowaniem niesprawności (błędów) rynku (market failures). Do przesłanek bardziej szczegółowych należą te, które są bezpośrednio związane z konkretnymi barierami rozwoju klastrów. Na obszarze Unii Europejskiej występują różne modele polityki klastrowej, które podlegają różnym klasyfikacjom. Modele te wdrażane są bądź to na szczeblu krajowym, bądź też regionalnym, jako część narodowej polityki będącej odpowiedzią na założenia Strategii Lizbońskiej. Analiza rozwiązań stosowanych w praktyce w krajach Unii Europejskiej może być pomocna przy opracowywaniu konkretnej polityki klastrowej w Polsce. Nasz kraj, jak dotychczas nie prowadzi żadnej określonej polityki w tej dziedzinie. Sytuacja ta może jednak ulec zmianie w przyszłości w miarę postępującego rozwoju klastrów w naszym kraju, w efekcie stopniowego wykorzystywania środków unijnych przeznaczonych na ten cel.

Tomasz Tylec

Uwarunkowania i kierunki reform sektora elektroenergetycznego w Polsce

Realizowany w Polsce od lat 90. XX w. proces liberalizacji sektora elektroenergetycznego determinowany jest przez szereg uwarunkowań wewnętrznych i zewnętrznych. Należą do nich przede wszystkim: proces transformacji systemowej, w który wpisuje się rynkowy proces reform sektora elektroenergetycznego w Polsce, jak i realizowany w ramach Unii Europejskiej proces reform ukierunkowanych na stworzenie wspólnego rynku energii elektrycznej. Nie bez znaczenia pozostają również czynniki związane z bezpieczeństwem dostaw energii dla całej Unii Europejskiej, w tym Polski, jak i przemiany dokonujące się w skali globalnej (rosnące wymogi w zakresie ograniczania emisji gazów cieplarnianych do atmosfery oraz rosnący popyt na energię w coraz większej mierze generowany przez kraje rozwijające się). W tym kontekście szczególnego znaczenia dla dalszego procesu liberalizacji oraz kierunków przemian sektora elektroenergetycznego nabiera kolejny trzeci pakiet dyrektyw energetycznych oraz tzw. pakiet energetyczno-klimatyczny.

Artur Pollok, Grzegorz Wałęga

Wybór międzyokresowy gospodarstwa domowego w warunkach istnienia rynku kredytowego. Aspekty teoretyczne i praktyczne

Model wyboru międzyokresowego jest jednym z podstawowych elementów teorii opisujących zachowania gospodarstw domowych. Łączy on subiektywne charakterystyczne dla każdego z nich preferencje z kategoriami rynkowymi – cenami i dochodami. Dla istnienia dwukierunkowej substytucji fundamentalne znaczenia ma istnienie rynku kredytowego. Za jego pomocą gospodarstwa domowe mogą zaciągać kredyty, które w danym okresie pozwalają sfinansować wydatki przekraczające wysokość aktualnie uzyskiwanych dochodów. Teoretyczny model wskazuje, że zadłużenie gospodarstw domowych jest determinowane przez wysokość stopy procentowej oraz możliwości sfinansowania spłaty rat i jego kosztów przez kredytobiorców. Na podstawie danych Narodowego Banku Polskiego i Głównego Urzędu Statystycznego przeprowadzono badania, które wykazały, że wielkość zadłużenia gospodarstw domowych w Polsce z tytułu kredytów i pożyczek jest silnie determinowana przez wysokości przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto. Natomiast wysokość oprocentowania ma niewielki wpływ na wielkość kredytów i pożyczek zaciąganych przez gospodarstwa domowe. Wielkość udzielnych kredytów i pożyczek polskim gospodarstwom domowym po 2000 r. charakteryzuje się dużą dynamiką. Jednocześnie zmienia się ich struktura; zwiększa się udział kredytów związanych z nieruchomościami i denominowanych w walutach obcych w kredytach i pożyczkach ogółem.

Paweł Drobny

Ludzkie przymioty i ich wykorzystanie na rynku pracy. Elementy teorii kapitału ludzkiego

Artykuł poświęcony jest procesowi tworzenia i wykorzystania ludzkich przymiotów na rynku pracy. W tym celu autor stara się odpowiedzieć na następujące pytania: Na czym polega proces tworzenia kapitału ludzkiego? W jaki sposób proces tworzenia kapitału ludzkiego jest powiązany z procesem produkcji innych dóbr i usług? W jaki sposób ludzkie przymioty są wykorzystywane na rynku pracy? Czy kapitał ludzki podlega wycenie? Opierając się na teoriach przedstawicieli Szkoły Austriackiej, autor próbuje wskazać na konieczność uwzględnienia w analizach ekonomicznych specyficznego charakteru ludzkich przymiotów, który nie pozwala na traktowanie go jako autonomicznego środka produkcji, a także na traktowanie go jak rzeczy, którą można wyrazić w sposób ilościowy. Przyjmując jednostkę niematerialnej osobowej usługi jako przedmiot wymiany na rynku pracy, autor chce zwrócić także uwagę na to, że wycena tej jednostki usługi podlega takim samym prawom jak wycena każdego innego towaru. Takie ujęcie nie redukuje człowieka jedynie do roli nośnika cech pożądanych na rynku, ale podkreśla wolność jego wyborów, a zarazem odpowiedzialność za ich skutki. Ponadto pozwala wyraźnie odróżnić od siebie działania podporządkowane określonemu procesowi produkcji od działań czysto konsumpcyjnych.

Bogusława Puzio-Wacławik

Społeczno-ekonomiczne skutki migracji Polaków po akcesji Polski do Unii Europejskiej

Migracje zarobkowe Polaków, szczególnie po akcesji Polski do Unii Europejskiej, pociągają za sobą szereg skutków społeczno-ekonomicznych. Skutki te są w istotny sposób odczuwane na polskim rynku pracy, w szczególności mają wpływ na podaż pracy oraz popyt na pracę. Migracje wiążą się także z transferami zarobków osób, które wyemigrowały na rzecz rodzin, które pozostały w Polsce. Ma to ogromny wpływ na dochody gospodarstw domowych rodzin emigrantów oraz na ich zdolność inwestycyjną, co z kolei ma znaczenie dla lokalnego rozwoju gospodarczego. Nie można zapominać również o wpływie migracji zarobkowych na handel zagraniczny. Znajduje to odzwierciedlenie w modelach rozwoju handlu światowego, traktujących przepływy siły roboczej jako istotny element stymulujący konkurencyjność poszczególnych gospodarek, a przez to kształtujący gospodarkę światową. Skutki społeczne migracji zarobkowych obejmują szereg aspektów życia społecznego i rodzinnego oraz kwestie zabezpieczenia społecznego osób powracających z emigracji. Jest to bardzo złożony problem, gdyż skutki społeczne są trudne do zmierzenia i często można je zaobserwować dopiero w dłuższym okresie. Niemniej jednak migracje w sferze społecznej powodują szereg pozytywnych skutków, szczególnie w sferze konsumpcji, ale trzeba pamiętać, że powodują także skutki negatywne, takie jak rozpad życia rodzinnego, brak opieki nad dziećmi, rozpad więzi społecznych w kraju oraz wyizolowanie emigranta za granicą.

Wojciech Giza

Czy dobro i zło są kategoriami ekonomicznymi? Perspektywa historii myśli ekonomicznej

Celem artykułu jest analiza znaczenia kategorii aksjologicznych – dobra i zła na gruncie teorii ekonomii. W artykule przyjęto perspektywę historii myśli ekonomicznej pokazując ewolucję podejścia, w ramach którego dobro i zło stanowiły przedmiot zainteresowań teoretyków ekonomii. Tezą główną artykułu jest stwierdzenie, że na gruncie wąsko rozumianej współczesnej teorii ekonomii kategorie „dobro” i „zło” nie należą do niej. Takie podejście jest jednak charakterystyczne jedynie dla tej części teorii ekonomii, która aspiruje do miana koncepcji głównego nurtu. Postrzegając problem wyboru w sferze ekonomicznej w szerszej perspektywie uzasadnionym wydaje się twierdzenie, że nie jest możliwa ucieczka od ocen normatywnych w kontekście ekonomicznych decyzji podmiotów gospodarujących.

Sylwia Guzdek

Historyczne ujęcie klasyczno-neoklasycznej teorii pieniądza i poglądów Johna Maynarda Keynesa

Od wieków, zanim jeszcze powstała ekonomia jako nauka, trwał spór o istotę pieniądza. Pierwsze kompletne rozważania dotyczące roli pieniądza w gospodarce przeprowadził D. Hume w 1752 r., czyli ponad 20 lat wcześniej niż została opublikowana praca A. Smitha pt. Badania nad naturą i przyczynami bogactwa narodów. Na klasyczną teorię pieniądza składają się zasadniczo dwa nurty myślowe, z których każdy łączy ilość pieniądza w obiegu z poziomem cen. Są to: mechanizm bezpośredni wyłożony przez R. Cantillona i D. Hume’a oraz mechanizm pośredni opisywany najpierw przez H. Thorntona, a następnie sformułowany przez D. Ricarda. Wielki kryzys gospodarczy zapoczątkowany krachem na giełdzie amerykańskiej w 1929 r. spowodował długotrwałą recesję, co skłaniało do wniosku, że założenia teorii ilościowej pieniądza są nierealistyczne. Stąd też dzieło J.M. Keynesa pt. Ogólna teoria zatrudnienia, procentu i pieniądza, opublikowane w 1936 r., stało się ogromnym wyzwaniem dla neoklasyków oraz marksistów, a przede wszystkim impulsem do narodzin keyensizmu, który ewoluując istnieje po dziś dzień i stanowi ważny nurt myślowy w teorii ekonomii i polityce gospodarczej.

Tomasz Skrzyński

Polityka antykryzysowa prezydenta H. Hoovera w latach 1929–1931

Prezydent H. Hoover przeszedł do historii, jako nieudolny polityk, który nie był w stanie poradzić sobie z Wielkim Kryzysem, przyczyniając się do jego pogłębienia i przedłużenia. Ocena ta jest błędna. Stworzone przez działające pod jego egidą instytucje w latach dwudziestych XX w. ramy teoretyczne dostarczyły argumentów wspierających aktywną rolę państwa w gospodarce, oraz pozostawiły po sobie szereg wskazówek praktycznych jak skutecznie walczyć z kryzysem. Skala światowego załamania gospodarczego w latach trzydziestych była zbyt wielka, aby podjęte przez administrację prezydenta H. Hoovera działania mogły zakończyć się sukcesem. Dopiero przełom dokonany za sprawą J.M. Keynes’a dostarczył odpowiednich metod walki z kryzysami gospodarczymi.


<<< Wróć do poprzedniej strony

Polskie Towarzystwo Ekonomiczne
00-042 Warszawa, ul. Nowy Świat 49
Nr konta: 38 1160 2202 0000 0000 6084 7735
KRS: 0000099464; NIP: 526-03-00-196; REGON: 007022016

© Polskie Towarzystwo Ekonomiczne
Kontakt z administracją serwisu: admin@pte.pl
Kontakt z ZK PTE: zk@pte.pl, tel. 22 55 15 401
Mapa strony   Poleć stronę znajomemu