Forum   Mapa strony   Kontakt  

 
Działalność nasza nie będzie tylko papierowa, dydaktyczna lub agitacyjna.
Staraniem naszym będzie, aby wszystko to, co powiemy lub napiszemy,
przemieniało się w czyn. Tylko też z tego punktu widzenia
podejmować się będziemy zadań, które uważać będziemy za ważne.
Wnoszenie sporów partyjno-politycznych do prac Towarzystwa jest wzbronionym
(§5 statutu Towarzystwa Ekonomicznego w Krakowie, uchwalonego 1 marca 1921 r.)

Newsletter PTE



Szukaj w serwisie



Prof. dr hab. Jan Mujżel - nota biograficzna

Profesor Jan Mujżel - Nota Biograficzna


Jan Mujżel urodził się 21 lutego 1923 roku w Mokniunach na terenie obecnej Litwy. Jego rodzice mieli tam gospodarstwo rolne. Świadectwo dojrzałości uzyskał w Polskim Gimnazjum im. Adama Mickiewicza w Kownie w 1940 r.

Po ukończeniu szkoły średniej podjął pracę zawodową. Do sierpnia 1941 r. pracował jako referent w przedsiębiorstwie budowlanym na terenie Kowna. W pierwszych latach okupacji niemieckiej przebywał na wsi, w gospodarstwie rolnym rodziców, a następnie był robotnikiem w Zakładach Remontu Samochodów w Wilnie. Po wyzwoleniu Wilna w 1944 r. pracował w Urzędzie Pełnomocnika Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego i Rządu Tymczasowego RP do spraw repatriacji ludności polskiej z terenu Wileńszczyzny. Po przyjeździe do Polski w czerwcu 1945 r. kontynuował pracę o zbliżonym charakterze w Państwowym Urzędzie Repatriacyjnym w Zielonej Górze. W 1946 r. został zatrudniony w Centrali Handlowej Przemysłu Chemicznego w Łodzi, a w 1949 r. w Łódzkiej Dyrekcji Miejskiego Handlu Detalicznego Artykułami Przemysłowymi. Pracę tę wykonywał studiując ekonomię w Uniwersytecie Łódzkim.

Studia rozpoczął w październiku 1945 r. na Wydziale Prawno-Ekonomicznym Uniwersytetu Łódzkiego, które ukończył uzyskując tytuł magistra ekonomii w 1949 r. Bezpośrednio po uzyskaniu dyplomu magisterskiego powołany został na stanowisko asystenta w Katedrze Ekonomii Politycznej Oddziału Łódzkiego Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie. W uczelni tej, przemianowanej następnie w Łódzki Oddział SGPiS, a później w Wyższą Szkołę Ekonomiczną w Łodzi, awansował stopniowo na stanowisko starszego asystenta, adiunkta i zastępcy profesora. W 1954 r. po odejściu profesora Antoniego Konopki z WSE na Uniwersytet Łódzki powierzono Janowi Mujżelowi kierownictwo Katedry Ekonomii Politycznej, chociaż był wtedy magistrem. Profesor wspominał, że był tą sytuacją zakłopotany i starał się przyspieszyć przygotowanie pracy doktorskiej. Pełniona funkcja zobowiązywała jednak do napisania pracy dojrzałej, na wysokim poziomie merytorycznym, a to wymagało czasu.

Na stanowisku kierownika Katedry Ekonomii Politycznej Jan Mujżel pozostawał do 1961 r., tj. do połączenia byłej Wyższej Szkoły Ekonomicznej z Uniwersytetem Łódzkim. Po połączeniu uczelni został kierownikiem Zakładu Ekonomii Politycznej Socjalizmu w Katedrze Ekonomii Politycznej UŁ. W 1964 r., po śmierci profesora A. Konopki, objął stanowisko kierownika, a od 1969 r. dyrektora Katedry. Funkcję tę sprawował do 1975 r. kiedy to podjął pracę w Instytucie Planowania. Od tego czasu Warszawa zaczyna dominować w działalności i życiu Profesora – zwłaszcza po 1982 r., kiedy to zaczął pracę w Instytucie Nauk Ekonomicznych PAN (od 1994 r. kierował w INE PAN Zakładem Funkcjonowania Gospodarki). Słabną natomiast więzi z Łodzią i Uniwersytetem Łódzkim, w którym zatrudniony był jeszcze przez wiele lat – do 1993 r., ale już w niepełnym wymiarze godzin. Prowadził jeszcze wykłady, seminaria magisterskie i doktorskie, uczestniczył w zebraniach naukowych.

Stopień doktora nauk ekonomicznych J. Mujżel uzyskał w 1961 r. na Wydziale Ekonomii Politycznej Uniwersytetu Warszawskiego. W dysertacji doktorskiej pt. „Rola i zakres stosunków towarowych w gospodarce socjalistycznej” podjął próbę określenia charakteru, zasad działania i zasięgu towarowych stosunków w socjalizmie. Praca ta, pod nieco zmienionym tytułem: „Stosunki towarowe w gospodarce socjalistycznej”, ukazała się drukiem w PWE w 1963 r. Była to jedna z najpoważniejszych publikacji ekonomicznych tamtego okresu. Odegrała trudną do przecenienia rolę w kształtowaniu poglądów polskich ekonomistów. Stanowiła ważny wkład w uzasadnienie wprowadzania stosunków rynkowych do gospodarki socjalistycznej.

Szeroko zakrojone badania i obszerny materiał zebrany i opracowany w trakcie przygotowania rozprawy doktorskiej pozwoliły J. Mujżelowi, w stosunkowo krótkim czasie po uzyskaniu stopnia doktorskiego, przygotować rozprawę habilitacyjną pt. „ Kategorie towarowo-pieniężne w produkcyjnej działalności przedsiębiorstw (regulująca rola kategorii towarowo-pieniężnych oraz jej warunki i granice)” . Kolokwium habilitacyjne odbyło się także na Wydziale Ekonomii Politycznej Uniwersytetu Warszawskiego w 1962 r. W pracy tej, wychodząc z przesłanek i wniosków zawartych w rozprawie doktorskiej, Autor zajął się określeniem roli i prawidłowości mechanizmów rynkowych w funkcjonowaniu przedsiębiorstwa przemysłowego w gospodarce socjalistycznej. Była to próba konkretyzacji, a zarazem weryfikacji stanowiska teoretycznego przyjętego w poprzedniej pracy.

O swoich doświadczeniach i kłopotach pojawiających się w trakcie przygotowywania pracy doktorskiej Profesor często wspominał i przestrzegał młodych pracowników, aby nie popełniali Jego błędów, a zwłaszcza żeby wystrzegali się ujmowania zbyt szerokiego tła i zbyt rozległych uwarunkowań właściwego tematu, bo może okazać się, że zbiorą i opracują materiały na dwie prace „na stopień”, nie zbliżając się do tematu, który miał być według pierwotnych zamierzeń podjęty. U Jana Mujżela tematem dysertacji doktorskiej miał być rynek mięsny w Polsce.

Oceniając z odległej perspektywy, można chyba uznać, iż dobrze się stało dla teorii ekonomii i polskiej polityki gospodarczej, że do tego „mięsa” Profesor w swoich rozprawach, nie zdołał dojść i skupił się na problemach o znaczeniu bardziej fundamentalnym. Pokazuje to charakterystyczne dla Niego podejście badawcze oraz skłonność i zdolność do widzenia bardzo konkretnych spraw w szerokim kontekście i z uwzględnieniem różnorodnych uwarunkowań.

Po uzyskaniu stopnia docenta, Jan Mujżel kontynuował badania nad zasadami funkcjonowania gospodarki, a zwłaszcza przedsiębiorstw, przebywając na sześciomiesięcznym stażu naukowym na Uniwersytecie im. Łomonosowa w Moskwie. Miał tam możliwość bliższego zapoznania się z funkcjonowaniem gospodarki ZSRR. Efektem tych badań był szereg artykułów i przyczynków drukowanych w latach 1963–1967 m.in. w „Ekonomiście” i Zeszytach Naukowych Uniwersytetu Łódzkiego. Pod koniec 1966 r. ukazała się w PWE książka pt. „ Przedsiębiorstwo socjalistyczne a rynek ”, stanowiąca niejako podsumowanie tego etapu badań i przemyśleń. Była to w owych czasach praca pionierska podejmująca próbę określenia granic i warunków produkcyjnego usamodzielnienia przedsiębiorstw przemysłowych. Główny nacisk położony został na ustalenie teoretycznych podstaw systemu mierników, bodźców materialnych, cen i innych parametrów ekonomicznych niezbędnych do rozszerzenia ekonomicznej samodzielności przedsiębiorstw uspołecznionych. Ambicją Autora było ukazanie możliwości zwiększenia efektywności gospodarowania w warunkach publicznej własności środków produkcji. Swego rodzaju uzupełnieniem tej pracy jest obszerny artykuł napisany w latach 1966–1967, poświęcony konfrontacji dwóch podstawowych modeli przedsiębiorstwa socjalistycznego – modelu opartego o syntetyczne wskaźniki zysku i modelu opartego o wskaźniki produkcji czystej. Artykuł ten zatytułowany „ Wskaźnik produkcji czystej w przedsiębiorstwie socjalistycznym” ukazał się w 1967 r. w 5 numerze „Ekonomisty”.

W 1968 r. Rada Państwa, w uznaniu dorobku naukowego, zasług dydaktycznych i organizacyjnych, nadała Janowi Mujżelowi tytuł naukowy profesora nadzwyczajnego nauk ekonomicznych, a w 1976 r. profesora zwyczajnego.

Na przełomie 1968 i 1969 r. Profesor przebywał na stażu naukowym w kilku znanych amerykańskich ośrodkach akademickich; w Uniwersytecie Kalifornijskim, Uniwersytecie Stanforda i w MIT. Po powrocie z USA rozszerzył swoje zainteresowania i badania w zakresie teorii funkcjonowania gospodarki o problematykę systemów motywacyjnych oraz ekonomicznego mechanizmu innowacji. Opublikował na ten temat szereg prac. Na szczególną uwagę zasługuje rozprawa pt. „ Przedsiębiorstwo – ogniwem planowego systemu gospodarki socjalistycznej ”, (PWE 1971 r.) oraz rozprawa pt. „ Ekonomiczne narzędzia zarządzania gospodarką socjalistyczną ”, (PWE 1973 r.). W obu pracach koncentruje uwagę na zależnościach wiążących różne elementy systemu funkcjonowania oraz określających kierunki postępowej ewolucji systemu.

W latach 1970–1973 pojawił się kolejny wątek badawczy – analiza prawidłowości cechujących społecznie racjonalne rozmieszczenie zasobów w gospodarce. W latach 1970–1971 powstały publikacje poświęcone modelowi konsumpcji, a w 1974 r. ukazała się obszerna monografia, opracowana wspólnie z Cezarym Józefiakiem, pt. „ Reprodukcja w gospodarce socjalistycznej”.

Obok głównych zainteresowań teorią gospodarki Profesor Mujżel zajmował się także problematyką gospodarki łódzkiej i perspektywami jej rozwoju. Wynikiem tych badań i przemyśleń był szereg artykułów publicystycznych, które spotkały się z dużym zainteresowaniem łódzkiego środowiska ekonomicznego. Dotyczy to zwłaszcza tekstów opublikowanych w „Życiu Gospodarczym” w 1972 r. na temat uwarunkowań dochodowej sytuacji ludności Łodzi.

W latach siedemdziesiątych Profesor Mujżel występował z wieloma inicjatywami, których celem było zwiększenie roli analiz empirycznych w badaniach ekonomicznych. Wychodził z założenia, że lepsze poznanie rzeczywiście występujących zjawisk i ujawniających się procesów podniesie poziom teorii ekonomii, umożliwi bowiem oparcie jej na realnych podstawach i ograniczy rolę nie opartych o realia stwierdzeń apologetycznych wobec istniejącego systemu politycznego.

Pod kierunkiem Profesora Mujżela naukowcy Uniwersytetu Łódzkiego podejmowali na szeroką skalę badania empiryczne, prowadzone w kilkuset przedsiębiorstwach przemysłowych, w zjednoczeniach, placówkach badawczo-rozwojowych, a także w centralnych urzędach. Badania te były zorganizowane w formie elastycznie działających zespołów o charakterze interdyscyplinarnym, grupujących ekonomistów, socjologów, prawników, specjalistów z zakresu organizacji i zarządzania. Sprzyjało to rozwojowi zdrowej rywalizacji i osiąganiu wartościowych rezultatów naukowych. Zebrane materiały stanowiły podstawę do formułowania uogólniających wniosków teoretycznych. Na bazie tych badań powstało pod naukowym kierownictwem Profesora Mujżela kilka prac zbiorowych, a w tym: „ Ekonomiczny mechanizm procesów innowacyjnych”, (PWE 1975); „ Bodźce wdrażania postępu techniczno-organizacyjnego i warunki ich skuteczności w przedsiębiorstwie”, (PWE 1977); „ Zarys teorii funkcjonowania gospodarki socjalistycznej”, (KiW 1980); „ Innowacje w przemyśle. Wyniki badań empirycznych ”, (PWE 1981).

Analizy dotyczące teorii i praktyki funkcjonowania mechanizmów gospodarczych Profesor J. Mujżel kontynuował w pogłębionej formie w latach osiemdziesiątych, występując konsekwentnie z postulatem pełniejszego wykorzystania instrumentów rynkowych i nadania przedsiębiorstwom większej samodzielności.

To właśnie Profesorowi zawdzięczamy rewolucyjne, jak na ówczesne czasy, przedsięwzięcie - corocznych publikacji listy największych w Polsce przedsiębiorstw, czyli tzw. „Listy 500” – zawierającej najważniejsze dane dotyczące wyników, znajdujących się na tej liście przedsiębiorstw. Z inicjatywy i pod kierunkiem Profesora Mujżela, „Lista” ta została po raz pierwszy przygotowana w 1983 r. przez zespól naukowców INE PAN i opublikowana na łamach czasopisma „Zarządzanie” (w późniejszych latach na łamach „Życia Gospodarczego”, a następnie „Nowego Życia Gospodarczego”). Warto zwrócić uwagę, że było to w czasach, kiedy dane sprawozdawcze przedsiębiorstw absolutnie nie były upubliczniane i były traktowane jako dane wyłącznie do użytku służbowego lub też ściśle tajne. W tym sensie inicjatywa Profesora Mujżela miała charakter pionierski. Obecnie tego typu rankingi upowszechniły się, ale „Lista 500” INE PAN to ranking o najstarszej, prawie już dwudziestoletniej tradycji, a przy tym (w odróżnieniu od innych tego typu publikacji) przygotowywany – zgodnie z opracowaną pod kierunkiem Profesora Mujżela metodyką – na podstawie źródłowych danych sprawozdawczych z przedsiębiorstw. Profesor Jan Mujżel kierował badaniami związanymi z „Listą, 500” do 1994 r., ale jego koncepcja jest nadal podstawą kontynuowanych w INE PAN prac w tym zakresie i publikowanej corocznie na łamach kilku czasopism „Listy 500” (m.in. „Nowego Życia Gospodarczego”, „Rzeczpospolitej)

Wśród prac z tego okresu największe uznanie zdobyły m.in. następujące pozycje: „Funkcjonowanie gospodarki polskiej: doświadczenia, problemy, tendencje”, (PWE 1984); „ Reformy gospodarcze w krajach socjalistycznych ”, (INE PAN 1985); „ Z badań nad funkcjonowaniem gospodarki narodowej ”, (INE PAN 1985); „ Z badań nad mechanizmami gospodarki polskiej ”, (INE PAN 1986). Prace te dostarczały rzetelnych informacji o stanie polskiej gospodarki, wskazywały na potrzebę jej głębokiego reformowania i szerszego wykorzystania instrumentów rynkowych. Wiedza ta okazała się bardzo przydatna, gdy polskie przedsiębiorstwa stanęły wobec wyzwań gospodarki rynkowej.

Profesor Jan Mujżel był zdecydowanym zwolennikiem przeprowadzenia radykalnych reform polskiego systemu politycznego i gospodarczego. Uczestniczył aktywnie w przygotowywaniu tych reform. Kierowany przez Profesora Instytut Planowania (był od 1975 r. wicedyrektorem i od 1980 r. dyrektorem Instytutu) stał się ośrodkiem opozycyjnej myśli ekonomicznej i politycznej. Profesor skupił tam wielu specjalistów wyrażających poglądy, których ówczesna władza nie akceptowała. To spowodowało, że tuż po ogłoszeniu stanu wojennego Instytut Planowania został zlikwidowany. Los taki nie spotkał żadnej innej placówki naukowej w Polsce.

W 1989 roku Profesor J. Mujżel uczestniczył w obradach Okrągłego Stołu przy „Stoliku Ekonomicznym”, jako członek strony „Solidarnościowej”. Do 1991 był członkiem Komitetu Obywatelskiego Lecha Wałęsy, a w latach 1989-1991 zastępcą przewodniczącego Rady Ekonomicznej przy Radzie Ministrów.

Powszechnie znane są sukcesy naukowe i zdolności organizacyjne Profesora J. Mujżela. Jednak nie wszyscy wiedzą o wyjątkowym talencie dydaktycznym Profesora, chociażby dlatego, że po przeniesieniu do Warszawy Jego aktywność dydaktyczna stopniowo wygasała (reaktywowana częściowo w latach 1994–1998, po podjęciu pracy w Pierwszej Prywatnej Szkole Biznesu i Administracji). Wykłady Profesora cieszyły się ogromną popularnością, zarówno ze względu na walory merytoryczne, jak i bardzo atrakcyjną formę i niezwykłą zdolność docierania do słuchaczy. Profesora Jana Mujżela powszechnie nazywano „ Janem Złotoustnym ”. Pół żartem mówiono, że potrafi przekonać do swoich racji prawie każdego, nawet wtedy, gdy nie ma racji. No i jeszcze jeden atut sprzyjający pobudzeniu zainteresowania ekonomią wśród wielu studentek – Profesor był zawsze bardzo przystojnym, atrakcyjnym mężczyzną i prawdziwym dżentelmenem.

Profesor J. Mujżel przywiązywał dużą wagę do kształcenia młodej kadry naukowej. Wypromował 18 doktorów (większość w Uniwersytecie Łódzkim). Jego dar przekonywania okazywał się skuteczny także wobec współpracowników przygotowujących doktoraty. Poświęcał im dużo czasu i starał się pomagać w najtrudniejszych sytuacjach. Zachęcał do zajmowania się problemami nowymi, ambitnymi i trudnymi, bezbłędnie, z reguły przewidując które z nich staną się w przyszłości ważne z punktu widzenia teorii ekonomii i polityki gospodarczej. Uważał, że warto, mimo dużego wysiłku i ryzyka, podejmować tematy niedostatecznie dotychczas opracowane zamiast powielać to co już wielokrotnie zostało przedstawione i wyjaśnione. Zabiegał o to, aby współpracownicy mieli możliwość współpracy z silnymi ośrodkami akademickimi w kraju i za granicą. Potrafił nawiązać kontakty i zdobyć środki na sfinansowanie staży naukowych w znanych uczelniach amerykańskich i brytyjskich.

Wspierał i preferował tych, którzy wykazywali się ponadprzeciętną wiedzą, aktywnością i inicjatywością. Takim ludziom powierzał kierowanie zespołami realizującymi programy badawcze, przydzielał prestiżowe toki wykładów. Zdarzało się więc dosyć często, że kierownikiem był adiunkt, który miał w zespole kilku profesorów. Profesor J. Mujżel z uporem (ale i z powodzeniem) zabiegał o uelastycznienie działań podlegających mu jednostek. Był przeciwnikiem skostniałych struktur opartych na feudalnej hierarchii i izolacjonizmu małych jednostek. Jest zrozumiałe, że podobało się to młodym pracownikom, ale – chociaż trudno w to uwierzyć – akceptowali to i popierali także ci, którzy mieli wieloletni staż profesorski. Preferowany przez Profesora Mujżela styl kierowania dawał pracownikom dużo swobody i możliwości rozwoju naukowego, maksymalnie ograniczając krępujące więzy i administracyjną mitręgę.

Ktoś patrząc z zewnątrz mógłby odnieść wrażenie, że taki sposób kierowania doprowadzi do nadmiernej żywiołowości i braku kontroli, a w konsekwencji do zmniejszenia efektywności działania. Obawy takie były jednak nieuzasadnione. W Katedrze Ekonomii Uniwersytetu Łódzkiego, kierowanej przez Pana Profesora przez długie lata, jest obecnie prawie dwudziestu doktorów habilitowanych, mimo odpływu części kadr do Warszawy na eksponowane stanowiska ministrów, wiceministrów, doradców rządowych. Chyba nie było w okresie transformacji, rządu w którym nie zasiadali pracownicy Katedry Ekonomii UŁ, niezależnie od tego jakie siły polityczne sprawowały władzę. To także, zasługa Profesora Mujżela. Zawsze uczył tolerancji i umiejętności współpracy z ludźmi o innych poglądach.

Od początku okresu transformacji Profesor Jan Mujżel włączył się w nurt badań nad przekształceniami polskiej gospodarki. Należy zwłaszcza zwrócić uwagę na następujące prace pisane przez Niego lub pod Jego redakcją: „ Rozdawnictwo majątku publicznego – argumenty za i przeciw ”, Gospodarka Narodowa” 1992, nr 12; „ Przekształcenia własnościowe w Polsce (1990–1992)”, (Poltext 1993), „ Polish Economic Reforms and the Dilemma of Privatization”, w pracy zbiorowej „ Company Management and Capital Market Development in the Transition” Licos 1994; „ Gospodarka polska w latach dziewięćdziesiątych: recesja, ożywienie i popytowe narzędzia polityki prowzrostowej” (PWSBiA 1994), „Polands Post-communist Transformation ” (PWSBiA, 1995); „ Privatization and Transformation in Eastern Europe: a trade union prospective”, (Fundacja „Praca Polska”, Friedrich Ebert Stiftung 1996); „Przedsiębiorstwa w procesie transformacji ”, (Poltext 1997); autorstwo i współautorstwo szeregu ekspertyz i raportów).

W okresie ostatnich, ponad 11 lat, Profesor Mujżel koncentrował się na pracy w Radzie Strategii Społeczno-Gospodarczej przy Radzie Ministrów (RSSG). Był przewodniczącym RSSG od chwili jej powołania (tj. od 28 czerwca 1994 r.) i jej niekwestionowanym liderem, wręcz symbolem. Mimo z natury łagodnego charakteru, tolerancji wobec postępowania i poglądów innych oraz demokratycznego stylu kierowania, Profesor – dzięki autorytetowi i uznaniu w środowiskach naukowych i elitach politycznych – wywierał silny wpływ i na sposób pracy Rady i na wyrażane przez nią poglądy oraz opinie.

Powołanie Rady Strategii Społeczno-Gospodarczej przy Radzie Ministrów stanowiło nawiązanie do tradycji funkcjonującej po 1956 roku Rady Ekonomicznej pod przewodnictwem prof. Cz. Bobrowskiego oraz Rady Ekonomicznej powołanej przy Rządzie Tadeusza Mazowieckiego, kierowanej przez prof. J. Trzeciakowskiego. (Profesor Mujżel wiceprzewodniczącym tej Rady).

Zgodnie z założeniami funkcjonowania RSSG, miała ona na celu wypracowywanie autonomicznych poglądów na temat najważniejszych, strategicznych zagadnień rozwoju społeczno-gospodarczego kraju. Profesor J. Mujżel z wielką starannością zabiegał o to, aby dobór członków RSSG gwarantował niezależność, obiektywizm i kompleksowość ocen, dotyczących teorii ekonomii i praktyki gospodarczej. Wskazując na dość daleko posunięty podział, czy wręcz rozbicie środowiska naukowego, i to nie tylko w obszarze nauk ekonomicznych, ale i generalnie nauk społecznych, Profesor podkreślał, że takie podziały mogą być groźne dla rozwoju nauki i naukowej współpracy. Stąd też przyjął że jednym z ważniejszych zadań RSSG powinno być przeciw-działanie destrukcyjnym podziałom w świecie nauki. Powołanie RSSG Profesor J. Mujżel potraktował jako pozytywną odpowiedź na przytoczone swego czasu przez profesor J. Pajestkę, pytanie, czy politykom są potrzebni naukowcy?. Profesor Mujżel uznał, że funkcjonowanie Rady umożliwia lepsze poznanie rozterek intelektualnych, merytorycznych, metodologicznych, wybitnych polskich ekonomistów i specjalistów z innych dziedzin. Zastrzegał przy tym – nawiązując zresztą do opinii klasyka szkoły liberalnej w ekonomii – Fridricha von Hayek`a, że doradzanie rządom ma sens tylko wówczas, gdy równocześnie doradza się społeczeństwu . Stąd też prace RSSG zawsze miały charakter otwarty a ich wyniki były szeroko upubliczniane. Do udziału w tych pracach zapraszani byli naukowcy, politycy i praktycy reprezentujący różne szkoły i opcje teoretyczne, polityczne a także instytucjonalne. Zderzenie poglądów naukowców reprezentujących rozmaite „szkoły” z opiniami i polityków i praktyków, stwarzało warunki weryfikacji i obiektywizacji ocen i poglądów. Obiektywizacja sądów naukowych stanowiła koronną przesłankę w działalności naukowej profesora Mujżela. Cechowała Go wielka otwartość na najbardziej nawet skrajne myśli i poglądy. Z tym też wiązało się jego niezwykle życzliwe podejście do oponentów w ostrych nierzadko sporach naukowych. Uznawał bowiem, że tylko poprzez wsłuchiwanie się w poglądy innych można uzyskać – tak ważny w pracy naukowej – obiektywizm ocen. W tym też wyrażała się wielka skromność Profesora. Posiadał on niebywałe zasoby cierpliwości i zrozumienia dla swoich, niekiedy zażartych krytyków. Nie potępiał ich nawet wówczas, gdy owładnięci doktrynerstwem pozbawiali Go i miejsca pracy, i warunków do prowadzenia działalności naukowej.

Zaangażowanie Profesora Jana Mujżela w pracach nad transformacją ustrojową w Polsce sprawiało, że ze szczególną troską reagował na sygnały o zakłóceniach w gospodarce, w tym zwłaszcza na – tak charakterystyczne dla kilku minionych lat – słabnięcie tempa jej wzrostu. Nieprzypadkowo zatem w ostatnich latach koncentrował się w swej pracy naukowej na problematyce wzrostu gospodarczego, jego barier i stymulant. Wskazując na konieczność holistycznego podejścia w polityce gospodarczej, Profesor Mujżel stwierdzał, że: „ Chciałbym wierzyć, że w obliczu powagi powstałych wyzwań będzie następować bardziej niż dotąd stanowcze przezwyciężanie ( .... ) słabości i opóźnień na obszarach zarówno polityki strukturalnej jak i polityki fiskalnej. Ale chciałbym wierzyć również, że i w finalnych działaniach stabilizacyjnych, czyli polityce pieniężnej decyzje będą podejmowane nie tylko zgodnie z zapisaną w Konstytucji odpowiedzialnością za «wartość polskiego pieniądza», ale także kierując się zasadą możliwe najkorzystniejszych pieniężnych warunków gospodarczego wzrostu, będącego przecież niezaprzeczalnie priorytetowym zadaniem” 1.

Przemyślenia Profesora Jana Mujżela na temat stanu, a zwłaszcza perspektyw rozwojowych gospodarki, znajdowały wyraz m.in. w przygotowywanych pod Jego kierunkiem w latach 1994–2005 raportach Rady Strategii Społeczno-Gospodarczej. Raporty te kierowane były nie tylko do rządu, ale i do szerszych kręgów czytelników .(Wykaz tych raportów podajemy w załączeniu)

Teksty Profesora z pewnością warto czytać. Warto też poświecić im choć chwilę refleksji, choćby na przekór – tak charakterystycznemu dla dzisiejszych czasów – naciskowi i gmatwaninie bieżących pilnych zadań.

W uznaniu wybitnych zasług w działalności na rzecz rozwoju gospodarczego kraju, postanowieniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Profesor Jan Mujżel 11 listopada 2000 roku został odznaczony Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski.

W lutym 2003 roku obchodziliśmy w Instytucie Nauk Ekonomicznych PAN jubileusz 80-lecia urodzin Profesora Mujżela, życzyliśmy Mu wielu, wielu jeszcze lat życia i twórczości. Tematy, którymi chcieliśmy sprowokować Pana Profesora do dyskusji przedstawiliśmy w wydanej z okazji tego Jubileuszu pracy zbiorowej pt. „ Polska transformacja – sukcesy i bariery” .

Okazją do debaty była też uroczystość - 13 października 2004 roku - nadania Profesorowi Janowi Mujżelowi tytułu Honorowego Członka Stowarzyszenia Absolwentów Łódzkiego Ekonomicznego i Socjologicznego Ośrodka Akademickiego.

Zasługi Profesora Jana Mujżela zostały też podkreślone poprzez nadanie Mu przez Uniwersytet Łódzki, w maju 2005 roku, tytułu Doktora Honoris Causa.

Ostatnia debatą w której uczestniczył Profesor Jan Mujżel, zarazem przewodnicząc obradom, było jubileuszowe, setne seminarium Rady Strategii Społeczno- Gospodarczej przy Radzie Ministrów na temat filarów wzrostu gospodarczego,11 lipca 2005 r.

Profesor Jan Mujżel planował opublikowanie swoich refleksji na temat filarów wzrostu gospodarczego. Niestety, okrutna choroba ostatecznie i bezwzględnie zniweczyła te plany.

Stefan Krajewski (Uniwersytet Łódzki)
Elżbieta Mączyńska (SGH, INE PAN)
(10.07.2006)

1) J. Mujżel, Wysoki wzrost gospodarczy jest potrzebny Polsce jak powietrze , [w:] U. Płowiec, (red.), Jaka polityka gospodarcza dla Polski , (IV kongres ekonomistów polskich), t. II, Dom Wydawniczy Bellona, Warszawa 2001, s. 35.


<<< Wróć do poprzedniej strony

Polskie Towarzystwo Ekonomiczne
00-042 Warszawa, ul. Nowy Świat 49
Nr konta: 38 1160 2202 0000 0000 6084 7735
KRS: 0000099464; NIP: 526-03-00-196; REGON: 007022016

© Polskie Towarzystwo Ekonomiczne
Kontakt z administracją serwisu: admin@pte.pl
Kontakt z ZK PTE: zk@pte.pl, tel. 22 55 15 401
Mapa strony   Poleć stronę znajomemu