Forum   Mapa strony   Kontakt  

 
Działalność nasza nie będzie tylko papierowa, dydaktyczna lub agitacyjna.
Staraniem naszym będzie, aby wszystko to, co powiemy lub napiszemy,
przemieniało się w czyn. Tylko też z tego punktu widzenia
podejmować się będziemy zadań, które uważać będziemy za ważne.
Wnoszenie sporów partyjno-politycznych do prac Towarzystwa jest wzbronionym
(§5 statutu Towarzystwa Ekonomicznego w Krakowie, uchwalonego 1 marca 1921 r.)

Newsletter PTE



Szukaj w serwisie



Zeszyty Naukowe, nr 3

Spis treści

Maciej Skrobisz

Zewnętrzne i wewnętrzne uwarunkowania integracji Polski z Unią Europejską

Jacek Duda

Analiza zróżnicowania poziomu rozwoju społeczno-ekonomicznego regionów w krajach Grupy Wyszehradzkiej

Michał Gabriel Woźniak

Znaczenie kapitału ludzkiego w skracaniu dystansu rozwojowego gospodarki Polski

Danuta Miłaszewicz

Wielkość państwa i jego jakość na przykładzie polskiej gospodarki

Ryszard Kowalski

Efekty sieciowe a błędy rynku

Eugeniusz Otoliński

Przemiany struktury agrarnej i organizacja produkcji rolniczej w województwie małopolskim w świetle wyników Powszechnego Spisu Rolnego 2002

Łukasz Popławski

Kierunki rozwoju społeczno-ekonomicznego gminy Oksa preferowane przez jej mieszkańców

Małgorzata Tyrańska, Jolanta Walas-Trębacz

Strategiczne aspekty analizy zasobów ludzkich organizacji

Jacek Kopeć

Zarządzanie zasobami ludzkimi w Polsce po wejściu do Unii Europejskiej

Grzegorz Łukasiewicz

Kapitał ludzki w organizacji opartej na wiedzy - wyzwania dla sprawozdawczości

Leszek Kozioł, Michał Kozioł

Mechanizmy określania stałej części wynagrodzenia w organizacji

Zygmunt Mazur, Jacek Obrzud

Obiektowe modelowanie przepływów produkcji

Dariusz Sala

Systemy ekspertowe narzędziem wspomagania decyzji w procesach przygotowania produkcji

Marek Dudek, Gabriela Mazur

Wybrane aspekty stosowania controllingu na przykładzie kopalni piasku

Zdzisław Jan Broda

Organizacyjne i finansowe aspekty funkcjonowania krakowskiego czasopisma "Problemy Ekonomiczne"

Edward Łukawer

O niecałej ekonomii i nie wszystkich ekonomistach

Streszczenia artykułów

Maciej Skrobisz

Zewnętrzne i wewnętrzne uwarunkowania integracji Polski z Unią Europejską

Artykuł przedstawia drogę Polski od transformacji ustrojowej, zapoczątkowanej w 1989 r., poprzez wstąpienie do Unii Europejskiej, aż po mające dopiero nastąpić przyjęcie euro. Przedstawione zostały w nim cele polskiej polityki w perspektywie akcesji, przy założeniu pewnych obciążeń wyniesionych z poprzedniego systemu. Na analizę została nałożona siatka historycznej dyskusji ekonomistów z monetarystami, która toczyła się u początków integracji walutowej we Wspólnotach Europejskich. Z tego punktu widzenia rozważone zostały najpierw polityczne cele akcesji Polski do Unii Europejskiej. Stwierdza się, że Unia jest wykorzystana jako gwarant reform rozpoczętych w 1989 r. oraz jako czynnik przyspieszający reformy na obszarach deficytu zaufania społecznego. Analizie poddano również nastawienie i cele dwóch głównych członków Wspólnot i Unii - Niemiec i Francji, przy wskazaniu początkowej rozbieżności celów politycznych, które z biegiem procesu integracji zbliżają się jednak do siebie. Artykuł kończy analiza celów i oczekiwań, jakie wiązane są z obraniem jednej ze ścieżek integracji walutowej, przy czym analiza konwergencji strukturalnej wydaje się wskazywać na konieczność wyboru podejścia eklektycznego.

Jacek Duda

Analiza zróżnicowania poziomu rozwoju społeczno-ekonomicznego regionów w krajach Grupy Wyszehradzkiej

W artykule dokonano porównania pozycji społeczno-ekonomicznej regionów NUTS II krajów Grupy Wyszehradzkiej - Czech, Słowacji, Węgier i Polski. Kraje te mimo terytorialnego sąsiedztwa wykazują znaczny stopień zróżnicowania. Polskie regiony wyraźnie przegrywają z regionami zagranicznymi, zwłaszcza jeśli chodzi o wysokość dochodu per capita, stopę zatrudnienia i bezrobocia oraz strukturę zatrudnienia mierzoną wielkością sektora rolnego. Z drugiej jednak strony społeczeństwo polskie jest relatywnie młodsze i dobrze wykształcone. Wszystkich badanych krajów dotyczy problem znacznych rozbieżności społeczno-ekonomicznych pomiędzy regionami, na terenie których znajdują się największe aglomeracje miejskie a pozostałymi regionami. Odpowiada to tendencjom europejskim, zgodnie z którymi wielkie ośrodki stają się motorem wzrostu, skupiając centra firm, działalność badawczą, edukacyjną i kulturalną, zaś regiony z mniejszymi miastami ulegają marginalizacji.

Michał Gabriel Woźniak

Znaczenie kapitału ludzkiego w skracaniu dystansu rozwojowego gospodarki Polski

W artykule zwrócono uwagę na ustalenia nowej teorii wzrostu w zakresie roli kapitału ludzkiego w procesie konwergencji gospodarki. Na tym tle wskazano na paradoksy rozwoju kapitału ludzkiego w Polsce determinowane przede wszystkim: 1) ukierunkowaniem na szybki jego rozwój bez należytej troski o jakość tego kapitału i dostosowanie do wymagań gospodarki opartej na wiedzy, 2) znacznymi ubytkami wysoko kwalifikowanej siły roboczej spowodowanymi emigracją zarobkową, 3) deprecjacją kapitału ludzkiego związaną z wysokim bezrobociem absolwentów. Autor postuluje skoncentrowanie polityki gospodarczej na usuwaniu przyczyn braku możliwości wykorzystania istniejącej wiedzy w praktyce poprzez identyfikację barier przekształcania wiedzy w produktywność oraz wdrożenie nowych instrumentów i mechanizmów usuwania tych barier.

Danuta Miłaszewicz

Wielkość państwa i jego jakość na przykładzie polskiej gospodarki

W latach 90. XX w. dokonało się w Polsce przeobrażenie państwa socjalistycznego w państwo o orientacji rynkowej. Zmiany te dotyczyły zarówno wielkości państwa, jak i jego jakości. Ogólna ocena tego procesu nie jest jednak jednoznaczna i z reguły nie jest pozytywna. Pomimo tego, że wielkość państwa (wyrażona udziałem sektora prywatnego w podstawowych agregatach ekonomicznych oraz wysokością stopy dochodów i wydatków budżetowych) ulegała stopniowemu zmniejszeniu, państwo polskie jest w dalszym ciągu zbyt duże. Jednocześnie to zbyt duże państwo jest słabe, nieefektywne i w znacznym stopniu podporządkowane (zawładnięte), dlatego też jego jakość jest niska. Problem jakości państwa uwidocznił się szczególnie w drugiej połowie lat 90. XX w., a obecnie jest on główną płaszczyzną rozważań dotyczących roli państwa.

Ryszard Kowalski

Efekty sieciowe a błędy rynku

Rzeczywistość gospodarcza pokazuje, że mechanizm rynkowy bywa niekiedy źródłem błędów rynku (market failures), które niekorzystnie wpływają na poziom dobrobytu społeczeństwa. Zawodność tego mechanizmu przypisywana jest również rynkom opanowanym przez efekty sieciowe (network effects). Nie zaprzeczając istnieniu samych błędów rynku w gałęziach opanowanych przez efekty sieciowe, w artykule wskazano na ich jednak bardzo ograniczone rozmiary. Dzieje się tak ponieważ: 1) znaczna część efektów sieciowych przybiera formy pieniężnych efektów zewnętrznych (pecuniary externalities) lub jest internalizowana poprzez sprawnie działający mechanizm rynkowy, 2) konkurencja ujmowana jako proces pozwala widzieć tymczasowe monopole naturalne w gałęziach opartych na wiedzy jako podmioty generujące w długim okresie znacznie większy wzrost dobrobytu społeczeństwa aniżeli przedsiębiorstwa działające w jakiejkolwiek innej, alternatywnej strukturze rynku, 3) "pułapka gorszego produktu" (path dependence) i wysokie koszty zmiany (switching costs) nie stanowią przeszkody dla racjonalnie postępujących konsumentów i producentów w wyborze rozwiązania społecznie optymalnego.

Eugeniusz Otoliński

Przemiany struktury agrarnej i organizacja produkcji rolniczej w województwie małopolskim w świetle wyników Powszechnego Spisu Rolnego 2002

W artykule przeanalizowano przekształcenia w strukturze agrarnej i przemiany w organizacji produkcji rolniczej w województwie małopolskim, jakie miały miejsce w latach 1996-2002. Stwierdzono, że w okresie tym nastąpiło dalsze rozdrobnienie struktury agrarnej, miała miejsce polaryzacja gospodarstw, w wyniku której kosztem gospodarstw średnich zwiększyła się liczebność gospodarstw mniejszych i większych. Nastąpił regres wielkości gospodarstw, których średni rozmiar w 2002 r. wyniósł zaledwie 2,61 ha, w tym 2,1 ha użytków rolnych, czyli 2,7 razy mniej niż średnio w Polsce. Prawie 1/3 gospodarstw produkuje wyłącznie na własne potrzeby, a tylko 15% głównie na rynek. Aż 35,6% dochodów gospodarstw domowych związanych z rolnictwem stanowią emerytury i renty. W organizacji produkcji roślinnej pojawiły się zarówno procesy jej ekstensyfikacji, czego wyrazem jest zwiększający się areał odłogów i ugorów, jak też procesy jej racjonalizacji idące w kierunku poszerzania upraw bardziej wydajnych. Stwierdzono regres w intensywności chowu (obniżenie obsady na jednostkę powierzchni) wszystkich gatunków zwierząt gospodarskich.

Łukasz Popławski

Kierunki rozwoju społeczno-ekonomicznego gminy Oksa preferowane przez jej mieszkańców

W Polsce obszary chronione obejmują 33,1% powierzchni kraju, przy czym ich udział w poszczególnych regionach jest zróżnicowany. Największy ich udział występuje w województwie świętokrzyskim - 62%. W województwie tym wśród 72 gmin wiejskich w 49 występuje przewaga obszarów chronionych w całości powierzchni. Jedną z takich gmin jest gmina Oksa, która położona jest w obszarze chronionego krajobrazu. W artykule przedstawiono preferowane przez mieszkańców tej gminy kierunki rozwoju w aspekcie jego trwałego i zrównoważonego charakteru. Badanie miało charakter ankietowy. Wzięło w nim udział 230 mieszkańców, spośród których 142 wyraziło swoją opinię w sposób możliwy do poddania jej analizie. Badane kierunki rozwoju to: turystyka, usługi, rzemiosło, przemysł, rolnictwo, przetwórstwo rolno-spożywcze oraz ochrona przyrody. Ponadto, poproszono mieszkańców o wskazanie najpilniejszych obecnie działań władz gminy, spośród następujących: zabezpieczenie materialne, ochrona zdrowia i opieka społeczna, kształtowanie świadomości i postaw społecznych, rozbudowa potencjału gospodarczego gminy, kształtowanie i ochrona środowiska, kształtowanie struktury przestrzennej i bezpieczeństwo mieszkańców. Z przeprowadzonych badań ankietowych wynika, że głównymi preferowanymi kierunkami rozwoju gminy są: rolnictwo i przetwórstwo rolno-spożywcze, za najpilniejsze działanie władz lokalnych mieszkańcy uznali zaś rozbudowę potencjału gospodarczego gminy.

Małgorzata Tyrańska, Jolanta Walas-Trębacz

Strategiczne aspekty analizy zasobów ludzkich organizacji

W ostatnich latach obserwuje się zmianę postrzegania roli zasobów ludzkich w przedsiębiorstwach. Zmiana ta została wywołana przez radykalne przeobrażenia dokonujące się w otoczeniu organizacji. Za jej najważniejsze symptomy można uznać: 1) strategiczne podejście do funkcji personalnej; 2) traktowanie zasobów ludzkich jako aktywów organizacji (rozwój koncepcji kapitału ludzkiego); oraz 3) pojawienie się nowych metod zarządzania personelem. Strategiczne zarządzanie zasobami ludzkimi pojawia się w kontekście postrzegania zasobów ludzkich jako potencjalnego źródła zdobywania przewagi konkurencyjnej przez organizacje. Zasoby ludzkie dysponując różnorodnymi i unikalnymi kwalifikacjami są zdolne do tworzenia i wdrażania innowacji w zakresie produktów oraz rozwiązań technicznych, organizacyjnych i ekonomicznych.

Jacek Kopeć

Zarządzanie zasobami ludzkimi w Polsce po wejściu do Unii Europejskiej

W artykule przedstawiono wyniki badań empirycznych przeprowadzonych w 100 firmach z kapitałem polskim i 40 firmach zagranicznych po wejściu Polski do Unii Europejskiej. Badania koncentrowały się na problematyce zarządzania zasobami ludzkimi. W artykule ukazano różnice występujące między firmami polskimi a zagranicznymi w zakresie: prowadzenia spraw personalnych, planowania zatrudnienia, rekrutacji i derekrutacji personelu, oceniania i doskonalenia pracowników oraz ich wynagradzania. Wyniki badań prowadzą do następujących wniosków: 1) w firmach zagranicznych menedżer personalny ma większą rangę niż polskich; 2) w procesie rekrutacji najczęściej stosowaną techniką rekrutacji jest poszukiwanie pracowników poprzez ogłoszenie prasowe; 3) wśród pożądanych cech kandydatów do pracy w firmach zagranicznych na pierwszym miejscu stawia się wykształcenie oraz poziom znajomości języka obcego obowiązującego w przedsiębiorstwie; 4) firmy zagraniczne częściej niż polskie stosują systemy oceniania pracowników, a pochodzą one głównie z centrali firmy; 5) firmy polskie w przeciwieństwie do zagranicznych znacznie ograniczyły w badanym okresie wydatki na szkolenia pracowników; 6) firmy zagraniczne wypłacają zdecydowanie wyższe wynagrodzenia menedżerom na stanowiskach kierowniczych niż firmy polskie, a rozwiązania systemowe i regulaminowe w tym względzie pochodzą z centrali firmy.

Grzegorz Łukasiewicz

Kapitał ludzki w organizacji opartej na wiedzy - wyzwania dla sprawozdawczości

Kapitał ludzki w organizacjach opartych na wiedzy stanowi główny czynnik, dzięki któremu osiągają one przewagę konkurencyjną. Coraz częściej jakość kapitału ludzkiego decyduje również o wartości przedsiębiorstwa. Pomimo tych oczywistych faktów informacje na temat stanu kapitału ludzkiego docierające do zewnętrznych interesariuszy są bardzo skromne, a często można wręcz zaobserwować ich brak. Zachodzi więc uzasadniona potrzeba zwiększenia ilości informacji na temat zatrudnionego personelu, nie tylko na potrzeby wewnętrzne organizacji, ale przede wszystkim w celu zaspokojenia potrzeb informacyjnych pojawiających się w jej zewnętrznym otoczeniu. Naprzeciw tym potrzebom wychodzi teoria kapitału intelektualnego organizacji podając narzędzia, za pomocą których można przeprowadzić wizualizację kapitału ludzkiego. Pojawia się również problem wydatków związanych z zatrudnionym personelem i postrzegania tych wydatków w kontekście inwestycji.

Leszek Kozioł, Michał Kozioł

Mechanizmy określania stałej części wynagrodzenia w organizacji

W artykule przedstawiono wybrane wątki badań, w których perspektywa teorii przedsiębiorstwa i teorii płac jest wykorzystywana do identyfikacji, analizy i oceny mechanizmów oraz czynników określających poziomy płacowe. Omówiono mechanizmy rynkowe kształtowania płac, podano istotę wartościowania pracy i scharakteryzowano różne metody jej wartościowania, oceniając przy tym ich przydatność w tworzeniu skutecznych systemów wynagradzania w przedsiębiorstwie. Szczególną uwagę poświęcono opisowi konstrukcji modelu określania wynagrodzenia zasadniczego w oparciu o koncepcję pomiaru wartości kapitału ludzkiego.

Zygmunt Mazur, Jacek Obrzud

Obiektowe modelowanie przepływów produkcji

Celem artykułu było stworzenie uniwersalnego modelu gniazda wieloprzedmiotowego opartego na metodyce obiektowej, dopuszczającego zmiany parametrów wejściowych (w określonym zakresie zmian) bez konieczności ponownego projektowania struktury tego gniazda. Raz tak zaprojektowane gniazdo powinno dopuszczać zmiany określonych parametrów nie wpływając negatywnie na stabilność struktury gniazda. Istotą przedstawionej koncepcji jest daleko idąca generalizacja schematu pojęciowego, która nie byłaby możliwa w warunkach innego podejścia do problemu niż podejście obiektowe. Implementacja tej koncepcji wymagała zdefiniowania atrybutów klas i obiektów oraz przypisania im operacji. Budowa działającego modelu wymaga też zdefiniowania operacji wspólnych oraz wspólnych atrybutów, które przypisane zostały do klasy użytkowej (utility). Model może być wykorzystany do rozwiązywania praktycznych problemów związanych z organizacją i zarządzaniem produkcją. Wśród problemów badawczych przewidzianych do rozwiązania metodą symulacji wymienić można: 1) ustalanie najkorzystniejszych parametrów realizacji danego programu terminowych zamówień; 2) sprawdzanie granic elastyczności zmian stanów wyjścia; 3) ustalanie najkorzystniejszej struktury produkcyjnej przy restrukturyzacji systemu wytwarzania; 4) ustalanie najkorzystniejszej organizacji przestrzeni produkcyjnej restrukturyzowanego systemu.

Dariusz Sala

Systemy ekspertowe narzędziem wspomagania decyzji w procesach przygotowania produkcji

Jedną z tendencji we współczesnym wytwarzaniu jest koncepcja minimalizacji czasu dostawy wyrobów na zróżnicowany pod względem asortymentowym rynek. Jej realizacja jest możliwa poprzez dywersyfikację produkcji, zmniejszenie kosztów wytwarzania, skrócenie czasu realizacji zadania. Różnorodność produkcji oraz coraz krótsze cykle życia wyrobów przy jednoczesnym wzroście ich złożoności powodują, że przedsiębiorstwa zmuszone są do produkcji wyrobów w krótkich seriach, a nawet produkcji jednostkowej oraz ciągłego dopasowywania się do indywidualnych wymagań klientów. W konsekwencji następuje zwiększenie skali działania, co wymaga dużej elastyczności w planowaniu i przygotowywaniu produkcji oraz dużej elastyczności samego wytwarzania. Efektywna organizacja przedsiębiorstwa chcącego sprostać takim uwarunkowaniom powinna opierać się na inteligentnych systemach decyzyjnych, wspierających elastyczne systemy wytwarzania, gdyż mogą one pogodzić oczywiste efekty skali produkcji z koniecznością szybkiej realizacji na potrzeby konkretnych klientów. Wspomaganie decyzji w procesach przygotowania produkcji powinno odbywać się z wykorzystaniem systemów ekspertowych, dających możliwość budowania kompleksowych systemów decyzyjnych.

Marek Dudek, Gabriela Mazur

Wybrane aspekty stosowania controllingu na przykładzie kopalni piasku

W artykule przedstawiono model wielostopniowego i wieloblokowego rachunku kosztów zmiennych (zwanego rachunkiem odpowiedzialności), zastosowany w kopalni piasku. Kluczową wielkością sterującą i decyzyjną jest w tym rachunku marża pokrycia. Jego wdrożenie wymaga przeprowadzenia czytelnego podziału przedsiębiorstwa na centra odpowiedzialności oraz określenia dla każdego z nich poziomu samodzielności decyzyjnej poprzez zdefiniowanie celów i zadań jakie dany ośrodek powinien realizować oraz uprawnień i odpowiedzialności jakie powinien posiadać. Zastosowanie rachunku podyktowane jest potrzebą bieżącego śledzenia sytuacji kosztowej w firmie ze względu na wzrost konkurencji na rynku oraz wynikające stąd obawy o zmniejszenie udziału rynkowego. Stanowi on bowiem instrument kontroli efektów działania firmy. Informacje uzyskiwane na podstawie rachunku odpowiedzialności są istotne z punktu widzenia racjonalnego zarządzania i podejmowanie decyzji.

Zdzisław Jan Broda

Organizacyjne i finansowe aspekty funkcjonowania krakowskiego czasopisma "Problemy Ekonomiczne"

Artykuł jest poświęcony charakterystyce organizacyjnych, technicznych i finansowych aspektów wydawania czasopisma "Problemy Ekonomiczne", ukazującego się przez trzy dziesięciolecia staraniem krakowskiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego. Czasopismo to nawiązywało do tradycji i dorobku krakowskich stowarzyszeń ekonomicznych oraz krakowskiej szkoły ekonomicznej. W artykule omówiono strukturę i mechanizm działania Kolegium Redakcyjnego oraz Rady Programowej czasopisma. Przedstawiono także uwarunkowania profilu i zawartości czasopisma.

Edward Łukawer

O niecałej ekonomii i nie wszystkich ekonomistach

Praca stanowi omówienie książki Mirosława Bochenka pt. "Szkice o ekonomii i ekonomistach" (wydawnictwo: Mado, Toruń 2004).


<<< Wróć do poprzedniej strony

Polskie Towarzystwo Ekonomiczne
00-042 Warszawa, ul. Nowy Świat 49
Nr konta: 38 1160 2202 0000 0000 6084 7735
KRS: 0000099464; NIP: 526-03-00-196; REGON: 007022016

© Polskie Towarzystwo Ekonomiczne
Kontakt z administracją serwisu: admin@pte.pl
Kontakt z ZK PTE: zk@pte.pl, tel. 22 55 15 401
Mapa strony   Poleć stronę znajomemu